Ekokardiyografi

Kedilerde ve köpeklerde kalp hastalıklarının değerlendirilmesi, kalbi dinlemek ya da röntgen görüntüsüne bakmakla sınırlı değildir. Ekokardiyografi, yani kalp ultrasonu, kalbin hem yapısını hem çalışmasını ayrıntılı biçimde görmemizi sağlar.

Kliniğimizde kalp değerlendirmeleri hayvanın klinik bulguları ve diğer tetkikleriyle birlikte ele alınır. Uygulamayı Vet. Hek. Berat Çelik yapıyor; bugüne kadar binin üzerinde ekokardiyografi incelemesi gerçekleştirmiştir.

Amaç yalnızca kalpte bir sorun olup olmadığını söylemek değil, kalbin o andaki durumunu ortaya koymak, bulunan şeyin ne kadar önemli olduğunu değerlendirmek ve tedavi ile takip sürecine yön verecek bilgiyi elde etmektir.

Ekokardiyografi neyi gösterir

Ultrason dalgalarıyla kalp görüntülenirken şunlar değerlendirilebilir:

• Kalp odacıklarının büyüklüğü
• Kalp kasının kalınlığı
• Kalbin kasılma ve gevşeme işlevi
• Kalp kapaklarının yapısı ve hareketi
• Kapaklardaki kaçaklar
• Kalp içindeki kan akımının yönü ve hızı
• Kalp üzerindeki basınç değişiklikleri
• Kalp çevresinde sıvı olup olmadığı
• Bazı doğuştan kalp hastalıkları

Doppler ekokardiyografiyle kanın kalp içindeki hareketi ve akım özellikleri de incelenir. Böylece yalnızca kalbin görüntüsü değil, nasıl çalıştığı hakkında da bilgi edinilir.

Kedilerde

Kedilerde kalp hastalıkları uzun süre belirgin bir bulgu vermeden ilerleyebilir. Özellikle bazı kardiyomiyopatiler, hastalık ileri aşamaya gelene kadar hafif belirti verir ya da hiç vermez.

Değerlendirilen başlıca durumlar: hipertrofik kardiyomiyopati, restriktif ve diğer kardiyomiyopatiler, kapak hastalıkları, odacıklarda genişleme, sol atriyum büyümesi, pulmoner hipertansiyon, kalp çevresinde sıvı, doğuştan kalp hastalıkları ve kalp içinde pıhtı oluşumu açısından risk.

Üfürüm duyulan her kedide kalp hastalığı yoktur, kalp hastalığı olan her kedide de üfürüm duyulmaz. Bu yüzden karar yalnızca dinlemeye bırakılmaz.

Kedilerde kardiyolojik değerlendirme özellikle şu durumlarda düşünülür: üfürüm, hızlı nefes alma, nefes darlığı, çabuk yorulma, bayılma, ani güçsüzlük ya da arka bacaklarda dolaşım bozukluğunu düşündüren bulgular. Anestezi ya da cerrahi öncesinde kalp hastalığı şüphesi olan kedilerde de önemli bilgi verir.

Köpeklerde

Köpeklerde kalp hastalıkları yaş, ırk ve genetik yatkınlıkla ilişkili olarak farklı biçimlerde ortaya çıkar. Yaşlı küçük ırklarda dejeneratif mitral kapak hastalığı, büyük ve bazı belirli ırklarda dilate kardiyomiyopati öne çıkar.

Değerlendirilen başlıca durumlar: mitral ve diğer kapak hastalıkları, dilate kardiyomiyopati, doğuştan kalp hastalıkları, pulmoner hipertansiyon, odacıklarda genişleme, kalp kasının işlev bozuklukları, perikart hastalıkları ve kalp içinde kitle ya da pıhtı şüphesi.

Hangi belirtiler kalp değerlendirmesi gerektirir

Bazı kalp hastalıkları rutin muayenede tesadüfen fark edilir, bazılarında belirti açıktır:

• Kalp üfürümü
• Hızlı ya da düzensiz kalp atımı
• Dinlenirken normalden hızlı nefes alma
• Nefes almada güçlük
• Egzersizde çabuk yorulma
• Halsizlik
• Bayılma ya da bayılmaya benzer ataklar
• Köpeklerde, özellikle geceleri ve yatınca artan öksürük
• Karnın sıvı toplamasına bağlı şişmesi
• Diş etlerinde solukluk ya da morarma
• Kedilerde arka bacaklarda ani güçsüzlük, ağrı ve soğukluk
• Karın bölgesinde sıvı birikimi
• Röntgende kalp siluetinde değişiklik ya da kalp büyümesi şüphesi
• Daha önce tanı konmuş bir kalp hastalığının takibi
• Anestezi ya da planlı cerrahi öncesi değerlendirme

Önemli bir nokta: bu belirtilerin hiçbiri yalnızca kalbe özgü değildir. Aynı tabloyu akciğer hastalıkları, kansızlık, ağrı ve hormonal sorunlar da yapar. Bu yüzden ekokardiyografi tek başına değil, muayene ve diğer tetkiklerle birlikte değerlendirilir.

Dinlenme sırasındaki solunum sayısını evde saymak da bu kararı destekler ve nasıl yapılacağı kedim çok hızlı nefes alıyor yazısında anlatılıyor. Köpeklerde geceleri artan öksürüğün anlamı köpeklerde öksürük yazısında.

Kalp tek başına değerlendirilmez

Kalp hastalıkları çoğu zaman yalnız gelmez ve yalnız değerlendirilmemelidir.

Kedilerde böbrek hastalığı, yüksek tansiyon ve hipertiroidi kalbin çalışma biçimini doğrudan etkiler. Ters yönü de doğrudur: kalp hastalığı olan bir hayvanda dolaşımdaki değişiklikler böbrekleri ve diğer organları etkiler. Kalp ilaçlarının bir kısmı böbrek değerlerini değiştirdiği için, tedaviye başlarken ve sonrasında bu değerler izlenir.

Bu yüzden ekokardiyografi bulguları gerektiğinde şunlarla birlikte okunur: kan basıncı ölçümü, kan ve idrar tahlilleri, röntgen, karın ultrasonu ve muayene bulguları.

Bu yaklaşım kalpteki değişikliği görmekten fazlasını verir: hayvanın genel durumunu anlamayı sağlar.

Takipte neden önemli

Tanı konduktan sonraki süreç, ilk değerlendirme kadar önemlidir. Kalp hastalıkları zamanla ilerleyebilir, olduğu yerde durabilir ya da tedaviye yanıt verebilir; hangisi olduğunu ancak ölçümleri tekrarlayarak görürsünüz.

Kontrollerde yeniden bakılanlar:

• Kalp odacıklarının boyutları
• Kalp kasının işlevi
• Kapak hastalığının seyri
• Kan akımındaki değişiklikler
• Pulmoner hipertansiyonla ilgili bulgular
• Hastalığın ilerleme durumu

Bu bilgiler tedavinin hayvanın güncel durumuna göre yeniden düzenlenmesini sağlar. Kontrol aralığını hastalığın evresi belirler ve size ayrıca söyleriz.

Sonuç ne işe yarar

Ekokardiyografi bir tanı koyar, ama asıl değeri sonrasındadır: hastalığın evresi tedavi planını belirler, ilaç seçimi ve dozu buna göre yapılır, kontrol aralıkları buna göre kurulur.

Aynı ölçümler tekrarlandığında hastalığın ilerleyip ilerlemediği, tedavinin işe yarayıp yaramadığı görülür. Bu yüzden kalp hastası bir hayvanda ekokardiyografi tek seferlik bir işlem değil, takibin bir parçasıdır.

Kliniğimizde yaklaşım

Ekokardiyografi sonucunda elde edilen bilgiler; muayene bulguları, laboratuvar sonuçları, kan basıncı, kullanılan ilaçlar ve varsa diğer hastalıklarla birlikte değerlendirilir.

Kalp hastası bir hayvanda reçetenin klinik takiple birlikte yürütülmesi, zaman içindeki değişikliklerin daha sağlıklı okunmasını sağlar. Kardiyolojik yaklaşımın üç ayağı budur: doğru görüntüleme, doğru klinik değerlendirme ve düzenli takip.