Kedim kusuyor

Kusma, kedi sahiplerinin bize en sık getirdiği şikâyettir. Çoğu zaman zararsızdır. Zorluk şu ki ilk saatte zararsız olanla ciddi olan birbirine benzer, bu yüzden hangi ayrıntının gerçekten önemli olduğunu bilmek işe yarar.

Aşağıdakiler muayenenin yerini tutmaz. Amaçları, kedinizi izlerken nelere bakacağınızı ve bize telefonda ne anlatacağınızı bilmenizi sağlamak.

Önce şunu ayırın: kusma mı, geri çıkarma mı

Bu ayrım hekimin ilk sorduğu şeydir, çünkü ikisi bambaşka yerlerden gelir.

Kusma bir çabadır. Kedi önce huzursuzlanır, salyası artar, yalanır, sonra karnını kasarak ve ses çıkararak çıkarır. Gelen şey kısmen sindirilmiştir, sıvıdır, ekşi kokar.

Geri çıkarma çabasızdır. Kedi başını öne uzatır ve yemek adeta kendiliğinden düşer. Mama neredeyse hiç değişmemiştir, çoğu zaman yemek borusunun biçimini almış, boru gibi gelir. Ekşi kokmaz. Kedi hemen sonra yeniden yemek isteyebilir.

Kusma mideyi ve ötesini işaret eder, geri çıkarma yemek borusunu. Nedenleri ve yapılacakları farklıdır. Hangisi olduğundan emin değilseniz tarif etmeye çalışmak yerine videoya çekin. Otuz saniyelik bir görüntü, yarım saatlik anlatımın yapamadığını yapar.

Genellikle ciddi olmayan kusma

Birkaç haftada bir tüy yumağı çıkaran, ardından normal yiyen ve başka bir sorunu olmayan kedi genellikle iyidir. Çok hızlı yiyip kısa süre sonra sindirilmemiş mamayı çıkaran kedi de öyle; bu çoğu zaman kusma değil geri çıkarmadır ve ayrıntısı kedim mamasını kusuyor yazısında.

İkisini de bir sonraki kontrolde söylemek iyi olur, ama ikisi de acil değildir.

Şunu da eklemek gerekir: “kediler zaten kusar” yaygın ama fazla geniş bir cümledir. Arada bir tüy yumağı normaldir; haftada bir tüy yumağı çıkarmak normal değildir ve genellikle ya tüy dökümünün arttığını ya da bağırsak hareketlerinin yavaşladığını gösterir.

Dikkat gerektiren kusma

Kendinize üç soru sorun: ne sıklıkla, aralarda kedi nasıl ve ne çıkıyor.

Ne sıklıkla. Ayda bir iki kereden fazla kusmak, nedeni ne olursa olsun normal değildir. Bir gün içinde birkaç kez kusmak muayene sebebidir. Haftalardır süren, seyrek ama düzenli kusma da önemlidir; çoğu sahibi buna alıştığı için geç getirir.

Aralarda kedi nasıl. Bir kez kusup sonra yiyen, içen ve normal davranan kedi ile saklanan, yemek yemeyen ya da kamburunu çıkarıp oturan kedi aynı durumda değildir. Kamburunu çıkarıp hareketsiz oturmak kedide karın ağrısının en sık görünümüdür; kediler ağrıyı sesle değil duruşla belli eder.

Ne çıkıyor. Rengin söyledikleri aşağıda.

Kusmuğun rengi ne anlatır

Görünüm	Genellikle ne demek
Köpüklü, berrak sıvı	Mide boş. Tek başına acil değil, tekrarlıyorsa önemli
Sarı ya da yeşil	Safra. Uzun süre aç kalmış midede sık, ayrıntısı ayrı yazıda
Sindirilmemiş mama, boru biçiminde	Büyük olasılıkla geri çıkarma, kusma değil
Kahve telvesi gibi kahverengi taneli	Sindirilmiş kan. Mide kanamasını düşündürür, aynı gün muayene
Taze kırmızı kan	Kanama yakın. Aynı gün muayene
Dışkı kokulu, kahverengi	Bağırsak tıkanıklığını düşündürür. Beklemeyin
Hiçbir şey çıkmıyor, öğürme sürüyor	Tıkanıklık ya da bulantının sürmesi. Muayene gerekir

Renk tek başına tanı koydurmaz, ama bize hangi yönden bakacağımızı söyler. Mümkünse fotoğraflayın. Temizlemek zorunda kalsanız bile önce bir kare çekin.

Nedenleri yaşa göre değişir

Tüy yumağı ve hızlı yeme en sık görülen zararsız nedenlerdir. Bunların dışındakiler kedinin yaşına göre farklı ağırlık taşır.

Yavrularda akla ilk gelenler bağırsak parazitleri, ani mama değişikliği, yabancı cisim yutma ve panlökopenidir. Yavru kedi erişkinden çok daha hızlı su kaybeder; yavruda kusma daha erken ciddiye alınır.

Erişkinlerde besin intoleransı, bağırsakların iltihabi hastalıkları, pankreas iltihabı, yabancı cisim ve zehirlenmeler öne çıkar.

Yaşlı kedilerde listenin başına böbrek yetmezliği, hipertiroidi ve karaciğer hastalıkları geçer. Yedi yaşını geçmiş bir kedide yeni başlayan düzenli kusma varsa, yanında kilo kaybı ya da su tüketiminde artış da görülüyorsa kan tahlili ertelenmemelidir. Bu üç tablo sinsi başlar ve erken yakalandığında yönetilebilir.

Önemli olan şu: bu nedenlerin çoğu yalnızca kusmaya bakarak ayrılamaz. Muayene ve kan tahlili tam olarak bunun içindir.

Ip ayrı bir tehlikedir

Kediler ip, tel, saç bandı ve lastiği başka her şeyden daha sık yutar. Ipin bir ucu dilin altına ya da mide çıkışına takılıp kalırken geri kalanı ilerler; bağırsak bu ip boyunca akordeon gibi büzüşür ve ip zamanla bağırsak duvarını içeriden keser. Buna doğrusal yabancı cisim denir ve cerrahi bir acildir.

Kedinizin iple, yılbaşı süsüyle ya da saç bandıyla oynadığını gördüyseniz ve şimdi kusuyorsa, ararken bunu mutlaka söyleyin. Ağızdan ya da anüsten sarkan bir ip görüyorsanız çekmeyin: öbür ucu bağırsağa tutunmuş olabilir ve çekmek keser.

Evde ne yapılır

Mamayı birkaç saat kaldırın ama suyu bırakın. Sonra az miktarda, sindirimi kolay bir mama verip tutup tutmadığına bakın. Tuttuysa porsiyonu küçük tutarak sık aralıklarla devam edin.

Kediyi bundan uzun süre aç bırakmayın. Bir iki günden fazla aç kalan kedilerde, özellikle kilolularda, karaciğer yağlanması gelişir ve bu tablo ölümcül olabilir. Kedide açlık bir tedavi değildir, kısa bir gözlem aralığıdır.

Su içmiyorsa bu ayrıca önemlidir; kedim su içmiyor yazısında ne yapılacağı yazılı.

Yapılmayacaklar listesi kısa ama önemli. İnsan bulantı ilacı ya da ağrı kesici vermeyin: parasetamol kedilerde tek tablet bile öldürücüdür. Süt vermeyin; çoğu erişkin kedi laktozu sindiremez ve tabloya ishal eklenir. Kusturmaya çalışmayın.

Not almak işe yarar. Kaç kez kustuğunu, saatini, ne çıktığını, en son ne zaman yediğini ve su içip içmediğini yazın. Muayenede en çok işimize yarayan bilgi budur.

Klinikte ne yapıyoruz

Kusma bir belirtidir, hastalık değil. Amaç hangi hastalığın belirtisi olduğunu bulmaktır.

Önce muayene: ağız içi ve dilin altı (ip için), diş eti rengi ve su kaybının derecesi, karnın elle değerlendirilmesi, ateş, tiroit bezinin muayenesi. Kedilerde karın muayenesi çok şey söyler; kalınlaşmış bir bağırsak, kitle ya da dolu bir mesane elle fark edilebilir.

Gerekirse kan ve idrar tahlili: böbrek değerleri, karaciğer değerleri, kan şekeri, yaşlı kedide tiroit hormonu, pankreas testi. Görüntüleme gerekirse ultrason ve röntgen; yabancı cisim ve tıkanıklık şüphesinde bunlar belirleyicidir.

Su kaybı belirginse damar yolundan sıvı verilir ve kedi gözlem altında tutulur. Hangi tahlilin neden istendiği dahiliye ve laboratuvar sayfasında anlatılıyor.

Ne zaman aramalı

Aynı gün gelin:

• Kusma bir gün içinde tekrarlıyorsa
• Kusmukta kan ya da kahve telvesi görünümü varsa
• Kedi su içmiyor, halsiz ya da ağrılıysa
• Karnı şiş görünüyorsa ya da elletmiyorsa
• Bir şey yuttuğunu düşünüyorsanız, özellikle ip
• Kedi yavru ya da yaşlıysa

Gece ya da hafta sonuysa beklemeyin, kliniğimiz her saat açık. Şimdi mi gelmeli sabahı mı beklemeli konusunda kararsızsanız gece ve hafta sonu sayfası bu soruyu ayrıntısıyla yanıtlıyor. Acil belirtilerin tamamı ve ilk dakikada yapılacaklar acil durumda ne yapmalı sayfasında.

Sık sorulanlar

Kedim kustu ama sonra normal davranıyor, yine de getirmeli miyim

Bir kez kusup ardından normal yiyen, içen ve oynayan kedi genellikle beklenebilir. Ertesi gün de tekrarlarsa ya da iştahı düşerse getirin. Ayda bir iki kereden sık kusan kedi, o an iyi görünse bile değerlendirilmelidir.

Tüy yumağı macunu işe yarar mı

Arada bir tüy yumağı çıkaran kedilerde yardımcı olabilir. Ama sık tüy yumağı çıkarmak çoğu zaman tüylenmeyle ya da bağırsak hareketleriyle ilgili bir sorunun işaretidir; macun belirtiyi örter, nedeni çözmez. Düzenli tarama çoğu kedide macundan daha etkilidir.

Mama değiştirdim, kusma ondan olabilir mi

Olabilir. Ani mama değişikliği kedilerde sık kusma nedenidir. Yeni mamaya bir haftaya yayarak, her gün oranı biraz artırarak geçilir. Değişiklikten sonraki kusma birkaç günde geçmiyorsa mamaya değil başka bir nedene bakılır.

Kedim ot yiyip kusuyor, zararlı mı

Kedilerin bitki yiyip ardından kusması sık görülür ve tek başına hastalık belirtisi değildir. Asıl mesele hangi bitki olduğu: zambak kedilerde yaprağıyla, poleniyle, hatta vazo suyuyla bile böbrek yetmezliği yapar. Evde zambak bulundurmayın.

Kusmayla birlikte ishal de var, bu daha mı kötü

İkisinin birlikte olması su kaybını hızlandırır, o yüzden daha erken müdahale gerektirir. Kedim ishal oldu yazısı ishal tarafını ayrıca anlatıyor.