Aşılama, kedileri yaygın olan, kolay bulaşan ve yavrularda çoğu zaman ölümcül seyreden hastalıklardan korur. Aşağıdaki genel şemadır; kesin plan her kedi için yaşına, sağlığına ve yaşam biçimine göre belirlenir.

Karma aşı

Karma aşı üç hastalığı kapsar ve ister ev kedisi ister dışarı çıkan olsun her kediye önerilir:

Panlökopeni. Bir parvovirüstür. Kusma, kanlı ishal ve çöküşe yol açar ve yakalanan aşısız yavruların çoğunu öldürür. Virüs çevrede aylarca canlı kalır; bu yüzden ev kedileri de risk altındadır, çünkü ayakkabıyla eve girebilir.

Kalisivirüs. Ağızda ülser, hapşırma ve göz akıntısı yapar; bazı suşları topallık ve ağır tablo yaratır.

Herpes virüsü. Hapşırma, göz enfeksiyonu ve kornea ülserlerine yol açar. Kediler bundan kurtulmaz; uykuda kalır ve stresle tekrarlar. Bu yüzden aşı hastalığı tamamen engellemekten çok ağırlığını azaltır, ki bu da önemli bir korumadır.

Kuduz

Türkiye’de sahipli kedilerde kuduz aşısı yasal olarak zorunludur. Belirli aralıklarla tekrarlanır ve kedinin kayıt bilgileriyle birlikte kaydedilir.

Kuduz belirtiler çıktıktan sonra ölümcüldür ve insana bulaşır; yani bu bir veteriner hekimlik meselesi olduğu kadar halk sağlığı meselesidir.

Kedi lösemisi

Dışarı çıkan ya da dışarı çıkan kedilerle yaşayan kedilere önerilir. Uzun süreli yakın temas, karşılıklı yalanma, ortak kap ve ısırıkla bulaşır.

İlk aşıdan önce lösemi testi yapılır, çünkü zaten enfekte bir kediyi aşılamanın anlamı yoktur.

Yavru takvimi

Yavruları annenin ilk sütündeki antikorlar korur. Bunlar ilk haftalarda azalır ve aşı ancak yeterince azaldıklarında işe yarayabilir. Zamanlama yavrudan yavruya değiştiği için kür tek seferlik değil, tekrarlanarak yapılır.

İlk karma aşı yaklaşık 6-8 haftalıkken
Yaklaşık 16 haftalık olana kadar 3-4 hafta arayla tekrar
Kuduz genellikle 12 haftadan itibaren
Gerekiyorsa lösemi, test sonrası

Yavru, kür tamamlanana kadar korunmuş değildir. O zamana kadar aşısız kedilerden ve bilinmeyen kedilerin bulunduğu ortamlardan uzak tutun.

Tekrarların sebebi sık sorulur: aşıyı “pekiştirmek” için değildir. Anne antikorlarının ne zaman yeterince azalacağını önceden bilemeyiz, bu yüzden kürü aralıklı tekrarlayarak o pencereyi yakalarız. Tek doz yapılıp bırakılan yavru, o dozun etkisiz kaldığı bir zamana denk gelmiş olabilir.

Sokaktan alınan ya da geçmişi bilinmeyen kedi

Türkiye’de kedilerin büyük bölümü sokaktan sahiplenilir ve aşı geçmişi çoğu zaman bilinmez. Yapılacak şey basittir: geçmiş bilinmiyorsa aşısız kabul edilir.

Önce muayene ve parazit uygulaması yapılır; parazit yükü yüksek bir kedide aşı beklenen yanıtı vermez. Erişkin bir kediye karma aşı genellikle iki doz olarak, üç dört hafta arayla yapılır. Lösemi düşünülüyorsa önce test edilir. Kuduz kendi takvimine girer.

Evde başka kedi varsa yeni geleni birkaç hafta ayrı tutmak iyi olur; bu süre hem bulaşıcı hastalıklar hem de tanışma açısından işe yarar.

Erişkinler

Tekrarlar kedinize göre belirlenen şemayı izler; bazı bileşenlerde yıllık, bazılarında daha uzun aralıklarla. Kuduz kendi yasal aralığını izler.

Her aşıdan önce muayene yapılır. Ateşi olan, ishalli, halsiz ya da parazit yükü yüksek kediye aşı yapmayız: bağışıklık sistemi gereken yanıtı veremez ve koruma oluşmaz.

Aşı günü ne oluyor

Aşı yalnızca bir iğne değil, bir kontrol fırsatıdır. Muayenede ateş, kilo, diş ve diş etleri, kulaklar, gözler, tüy ve deri, kalp ve akciğer sesleri, karın değerlendirilir. Yılda bir kez yapılan bu muayene, kedilerde sessiz ilerleyen sorunların en sık yakalandığı andır.

Aşı sonrası kediyi o gün evde sakin tutun. Bir iki gün süren hafif halsizlik beklenebilir.

Yurt dışına çıkacaksa

Yurt dışı için sıralama önemlidir ve yanlış sıra yolculuğu erteletir. Önce mikroçip takılır, sonra kuduz aşısı yapılır; çip aşıdan sonra takılırsa aşı geçersiz sayılır. Bazı ülkeler ayrıca kuduz antikor testi ve testten sonra beklenecek bir süre ister.

Gideceğiniz ülkenin kuralları değişebildiği için planı yolculuktan aylar önce konuşmak gerekir.

Sık sorulanlar

Ev kedisine aşı gerekir mi? Evet. Panlökopeni ayakkabıyla girer, kediler kaçar, kediler pansiyona ve kliniğe gider.

Tekrar gecikirse ne olur? Gelin, birlikte bakalım. Gecikmenin süresine göre kürün baştan başlaması gerekebilir.

Yan etkisi olur mu? Bir iki gün süren hafif halsizlik ya da aşı yerinde küçük hassas bir şişlik sıktır ve geçer. Şişlik üç haftayı aşarsa, büyürse ya da iki santimden büyükse tekrar gelin. Bu üç ölçüt hafife alınacak bir kural değil, kedilerde enjeksiyon bölgesindeki nadir ama ciddi bir tepkiyi erken yakalamak içindir.

Kedim hasta, aşı olabilir mi? Hayır, önce hastalığı geçsin. Ateşli ya da ishalli kedide aşı ertelenir; bu bir gecikme değil, aşının işe yaraması için gereken koşuldur.

Gebe kediye aşı yapılır mı? Planlı aşılama gebelik öncesine alınır. Gebe kediye aşı kararı ayrı değerlendirilir.

Aşı kedimi hasta eder mi? Aşıdaki etken hastalığı yapacak durumda değildir. Görülen hafif halsizlik, bağışıklık sisteminin çalışmaya başlamasının işaretidir.

Karneyi saklayın

Her aşı tarihiyle kaydedilir. Pansiyon, kreş, yurt dışı çıkışı ve başka bir klinik başvurusunda istenir. Kaybolursa kayıtlarımızdan çıkarılabilir, ama yanınızda bulunması hep daha hızlıdır.